Tarih Musahabeleri

Mukaddime

“Tarihinin sürekliliğini kaybeden bir millet, her şeyini kaybetmeye mahkûmdur. Hafızası parça parça kopmuş bir akıl hastası gibi, geçmişiyle, hatıralarıyla ve benliğini terkip eden bütün varlık unsurlarıyla ilgisi kesilmiştir. Yabancı tesir ve müdahalelere, yabancı korumaya hazır ve muhtaç bir hâlde, önce bağımsızlığını sonra da bütün millî şahsiyetini ve varlığını kaybeder.”

Peyami Safa

Türk tarihi bir bütündür ve tarihimizde devamlılık esastır. Kadim dönemlerden itibaren oluşan geleneklerimiz ve tarihî tecrübelerimiz birikerek ve gelişerek devam eden bir seyir izlemektedir. Sahip olduğumuz medeniyet anlayışı ve hayat felsefesi binlerce yıllık bir birikimin ürünüdür. Tarihimiz boyunca her ne kadar geniş bir zaman ve mekân içerisinde yaşam alanı bulmuş, farklı kültür ve medeniyet ekolleri ile karşılaşmış olsak da millet ve devlet olarak sahip olduğumuz medeniyet anlayışımızın ve felsefemizin sürekliliği asla bozulmamıştır. Beslenerek, gelişerek ve büyüyerek devam etmiştir.

Günümüzde tarih popülerlik kazanmış bir alan, tarihle hesaplaşma veya tarihe romantik bir dönüş ve özlem olarak düşünülmektedir. Tarihle tabii olarak hesaplaşılmalı aynı zamanda da romantik yaklaşımın özünde var olan geleneğe ve birikime sahip çıkma duygusu tabii olarak var olmalıdır. Fakat tarih asla tabu olmamalı ve kutsallaştırılmamalıdır. Tarih; kendimizi, toplumumuzu ve insanlığı anlamak için bir ayna olarak düşünülmelidir. Tarihten ders çıkarılmalı, tecrübe kazanılmalı ve tarih yolumuzu aydınlatacak bir ışık olarak görülmelidir. Tarih, toplumsal hafıza ve şuurdur.

Bu çalışmamızda tarihimizin muhtelif dönemlerinden günümüze ışık olabilecek, kültür ve medeniyet birikimimiz ile ilgili konuları ele almaya çalıştık. Millet olarak sahip olduğumuz hayat görüşümüz çerçevesinde şekillendirdiğimiz ve inşa ettiğimiz müesseseleri, yarattığımız tarihî kişilikleri, olay ve olguları tahlil ettik. Zarif ve köklü bir medeniyet oluşturmamızı sağlayan değerlerimizi anlatmaya çalıştık.

Türk tarihinin kültür ve medeniyet birikimi şüphesiz büyük bir külliyat oluşturacak düzeydedir. Biz ise bu çalışmamızda geçmişteki hayat felsefemizi ve medeniyet görüşümüzü günümüzde anlamamızı kolaylaştıracak ve bize yol gösterecek olan belli başlı konuları ele aldık, tahlil ettik. Bu sebeple de Türk tarihinin muhtelif dönemlerinden kültür ve medeniyet alanlarından çeşitli konuları ele aldık. Bu çalışma ile asıl amacımız başta tarihseverlere keyifli bir tarih okuması imkânı tanımak ve ayrıca tarihte kendi varoluşunu ve hayat felsefesini arayanlara bir ışık tutmaktır. Aynı zamanda Türk milletinin tarih boyunca sahibi olduğu ve inşa ettiği muazzam medeniyet birikiminin ulaştığı seviyeyi gözler önüne sermektir. Bu gayeler ile eserimizi kaleme alırken bir tarihçi olarak akademik bir disiplin ve titizlik ile çalıştık. Tarihe merakı olan, medeniyet tarihi meselelerimiz ile ilgili konulara ilgi ve alaka duyan herkesin bu kitabı büyük bir keyifle ve severek okuyacağını düşünüyoruz.

Bu eserin yazım sürecinde ve yayımlanması hususunda destekleri olan Diyanet İşleri Başkanlığı Dini Yayınlar Genel Müdürü Dr. Fatih Kurt, Basılı Yayınlar Daire Başkanı Bünyamin Kahraman ve Süreli Yayınlar Daire Başkanı Dr. Elif Arslan başta olmak üzere Emin Gürdamur, Esma Türkseven, Sema Bayar Demir ve eşim Fatıma Güner’e teşekkür ve vefayı borç bilirim.

UMUT GÜNER