Ru'yet-i Hilal

1978 İSTANBUL KARARLARI: İSTANBUL’DA YAPILAN KAMERÎ AY BAŞLARI TESPİT (RU’YET-İ HİLÂL) KONFERANSI KARARLARI

27-30 KASIM 1978

T.C. Diyanet İşleri Başkanlığının daveti üzerine Kamerî Ay Başlarını Tespit Konferansı İslamın tarihi başkenti İstanbul’da 26 Zilhicce 1398 / 27 Kasım 1978 ile 29 Zilhicce 1398 / 30 Kasım 1978 tarihleri arasında toplanmıştır.

Konferansa aşağıda belirtilen İslam ülkelerinden adları belirlenen delegeler katılmışlardır.

01- Afganistan

02- Bahreyn

03- Bangladeş

04- Birleşik Arap Emirlikleri

05- Cezayir

06- Endonezya

07- Fas Krallığı

08- Haşimi Ürdün Krallığı

09- Irak

10- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti

11- Kuveyt

12- Lübnan

13- Malezya

14- Orta Asya ve Kazakistan (Sovyetler Birliği)

15- Pakistan

16- Sudan

17- Suudi Arabistan Krallığı

18- Tunus

19- Türkiye

Ayrıca Temsil Edilen Kuruluşlar:

20- Brüksel İslam Merkezi

21- Paris İslam Merkezi

22- Rabitatu’l-Âlemi’l-İslamî

Bu konferans daha önce aynı maksatla akdedilen konferanslar dizisinden biri olarak toplanmış ve çalışmalarını, Kuala Lumpur ( Malezya) Konferansı ile Kuveyt Evkaf Bakanları Konferansı’ndan elde edilen sonuçları tamamlayıcı ve olgunlaştırıcı bir istikamette sürdürmüştür.

Katılan delegeler, sundukları tebliğlerde Müslümanların ramazan başları ve sonları ile dinî günlerde ve bayramlarda birbirlerinden farklı görünümlere sahip olmalarının ortaya çıkardığı esef verici durumu ele almışlardır.

Konferans üyeleri, dinin kabul etmeyeceği bu durumu bir çözüme kavuşturmanın gereği üzerinde birleşmişlerdir. Çünkü Müslümanlar, Kur’an-ı Kerim’in “Bu sizin ümmetiniz, tek bir ümmettir.” ayetinde ifadesini bulan yek vücut bir ümmettir. Dinî konularda ihtilafa düşmeleri caiz değildir. Allah Teâlâ, “Allah’ın dinine topluca sarılınız, ayrılığa düşmeyiniz.” ayetiyle birlik ve beraberliği emretmiştir.

Konferansa katılan ilim adamları arasından “Din Komisyonu” ve “Astronomi Komisyonu” olmak üzere iki ayrı komisyon teşkil edilmiştir. Bunlardan her biri kendi ihtisası dahilindeki konularda sunulmuş tebliğleri etüt etmiştir. Detaylara inilerek enine boyuna yapılan tartışmalardan sonra konferans, son oturumunda oy birliği ile aşağıdaki kararları almıştır:

1. İster çıplak gözle, isterse modern ilmin rasat metotlarıyla olsun, asıl olan hilâlin görülmesidir.

2. Astronomların hesapla tespit ettikleri kamerî ay başlarına dinen itibar edilebilmesi için, onların bu tespitlerini hilâlin güneş battıktan sonra ve görüşe mani engellerin bulunmaması halinde gözle görülebilecek şekilde, ufukta fiilen mevcut olması esasına dayandırılmaları gerekir ki, bu ru’yete “ HÜKMİ RU’YET” denir.

3. Hilâlin görülebilmesi için iki temel şartın gerçekleşmesi zorunludur:

a. İçtima ( kavuşum)’dan sonra Ay ile Güneş’in açısal uzaklığı 8 dereceden az olmamalıdır. Bilindiği üzere ru’yet, 7 ile 8 dereceler arasında başlamaktadır. 8 derecenin esas alınmasında, ihtiyat bakımından görüş birliğine varılmıştır.

b. Güneşin batışı anında ayın ufuktan yüksekliğinin açısal değeri, 5 dereceden az olmamalıdır. Sadece bu esasa göre normal durumlarda hilâlin çıplak gözle görülebilmesi mümkündür.

4. Ru’yet-i hilâl için belli bir yer şart değildir. Yeryüzünün herhangi bir bölgesinde hilâlin görülmesi mümkün olursa, buna istinaden ayın başladığına hükmetmek doğru olur. İslam dünyasının birlik ve beraberliğini sağlamak için ru’yetin ilanı, müteakip maddede işaret edilen Müşterek Hicrî Takvim’in tespitleri uyarınca Mekke-i Mükerreme’de tesis edilecek olan rasathane tarafından yapılmalıdır.

5. Din ve astronomi bilginleriyle rasathane yetkililerince her kamerî yıl için 2. 3. ve 4. maddelerinde zikredilen ölçütlere dayalı bir takvim hazırlanmalıdır. Takvim Komisyonu, “Müşterek Takvim Taslağı”nı kabul etmek üzere periyodik olarak her yıl toplanacaktır. İlk olarak bu toplantı, Rebiülahir 1399 / Mart 1979 tarihinde İstanbul’da yapılacaktır.

6. Yukarda işaret edilen Takvim Komisyonu şu ülkelerin temsilcilerinden oluşacaktır:

Bangladeş, Cezayir, Endonezya, Irak, Katar, Kuveyt, Mısır, Suudi Arabistan, Tunus, Türkiye. Komisyonun toplanması için bütün üyelerin bulunmaları gerekli değildir.

7. Anılan komisyon, yukarıda açıklanan ölçütlere göre ramazan, şevval ve zilhicce ayları için hilâl’in görülebileceği bölgeleri gösteren haritalar hazırlayacaktır. Böylece durum müsaitse, bizzat hilâli gözleyerek ru’yeti gerçekleştirmek ve hesabın doğruluğu konusunda ikna olmak isteyen herkese kolaylık sağlayacaktır. Ayrıca bu haritalar, isteyen her devletin yetkili kılacağı uzman ve güvenilir bir heyete rasat yaptırmasına yardımcı olacaktır.

8. Bu karar ve tavsiyeler, İslam Ülkeleri Dışişleri Bakanları Konferansı Genel Sekreterliğine sunularak Dışişleri Bakanlarının Rabat’ta yapılacak olan ilk toplantısında kabulü ve uygulamaya konulması istenecektir.

Konferans, son oturumunda aşağıdaki tavsiye kararlarını almıştır:

1. Gündüz veya gecelerin normal bölgelerden farklı olarak uzadığı yerlerde oruç ve namaz vakitlerini tespit hususunu incelemek üzere özel bir konferans akdedilmelidir.

2. Astronomi dersini, genel öğretim ve özellikle dinî öğretimde ders programları arasına katmak, üniversite öğretiminde Astronomi ihtisas bölümleri kurmak gereklidir.

3. İslam âleminde bulunan ilgili Bakanlıklar, dinî ve İslamî işler idareleri, Ezher-i Şerif ve Rabıtatu’l-Âlem’i-İslamî gibi Müslümanlarla ilgili işlere bakan resmî kuruluşlardan gaye edindikleri beraberliği gerçekleştirmek üzere, dinî bayramlarını birleştirmek istikametinde alınan kararların, sorumluların tümünce uygulamaya konması için çaba göstermeleri istenmelidir.

4. İslam ülkelerinin hükümetlerine çağrıda bulunarak rasathane konusuyla ilgilenmeleri ve ülkelerinde rasathaneleri yaygınlaştırmaları, bunların aralarında karşılıklı bilgi ve tecrübe mübadelesi ile koordinasyonun sağlanması istenmelidir.

5. Kuveyt’de Din İşleri ve Evkaf Bakanları Konferansının teklif ettiği ve Rabıta’nın da kabul ederek tesisine başladığı Mekke rasathanesinin bir an önce ikmali için Rabıtatu’l-Âlem’i-İslamî’ye çağrıda bulunmalıdır.

6. Bu kararların bütün İslam ülkeleri hükümetlerine ve ayrıca dünyada bulunan tüm İslamî kuruluşlara ulaştırılması, Türkiye Cumhuriyeti Diyanet İşleri Başkanlığından talep edilmelidir.

Konferansa katılan delegeler, İslamî konularda gösterdikleri sıcak alaka ve ihtimamlarından dolayı T.C. Cumhurbaşkanına, Hükümet Başkanına, Devlet Bakanına, kardeş Müslüman Türk halkına üstün teşekkür, takdir ve saygılarını takdim etmekten mutluluk duymaktadırlar. Ayrıca bu konferansa davet lütfunda bulunan ve ikamet süresince sağladıkları mükemmel organizasyon ve misafirperverlik ve konferansın çalışmalarının başarıya ulaşmasındaki gayretleri için Türkiye Cumhuriyeti Diyanet İşleri Başkanlığı ile Kandilli Rasathanesi Müdürlüğüne samimi teşekkürlerini ve övgülerini sunarlar.